دفتر اسناد رسمی 35 قم
دفاتر اسناد رسمی، امور ثبتی و حقوقی

اقرار به زوجیت در دفاتر اسناد رسمی

ثبت ازدواج دائم الزامی است .

مادۀ 645 قانون مجازات اسلامی: «به منظور حفظ کیان خانواده ثبت واقعۀ ازدواج دائم، طلاق و رجوع طبق مقررات الزامی است، چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی مبادرت به ازدواج دائم، طلاق و رجوع نماید به مجازات حبس تعذیری تا یکسال محکوم می‌گردد.»

 

مرجع ثبت واقعه ازدواج دفاتر رسمی ازدواج هستند :

قانون راجع به ازدواج مصوب 1310 ( اصلاحی 1316 )  « ماده 1 ـ در نقاطی که وزارت عدلیه معین و اعلام می‌نماید هر ازدواج و طلاق و رجوع باید در یکی از دفاتری که مطابق نظامنامه‌های وزارت عدلیه‌تنظیم می‌شود واقع و به ثبت برسد. .... در حوزه‌هایی که آگهی فوق‌الذکر از طرف وزارت دادگستری نشده است شوهر مکلف است در صورتی که در غیر دفاتر رسمی ازدواج و طلاق مبادرت‌به ازدواج یا طلاق یا رجوع نماید تا بیست روز پس از وقوع عقد یا طلاق یا رجوع به یکی از دفاتر رسمی ازدواج و طلاق رجوع کرده قباله مزاوجت یا‌طلاقنامه یا رجوع را به ثبت برساند و الا به یک تا شش ماه حبس تأدیبی محکوم خواهد شد. »

از قانون ثبت احوال مصوب 1355 ( اصلاحی 1363):

« ماده 31 ـ دارندگان دفاتر رسمی ازدواج وطلاق مکلفند وقایع ازدواج وطلاق و رجوع را که در دفاتر مربوط ثبت می کنند در شناسنامه زوجین نیز درج و امضاء و مهر نمایند وحداکثر هر پانزده روز یکبار وقایع ازدواج و طلاق و رجوعی را که در دفاتر به ثبت می رسد روی نمونه های مربوط تهیه و به ثبت احوال محل تحویل و رسید دریافت دارند. ازدواج وطلاق و رجوع ایرانیان در خارج از کشور باید به وسیله کنسولگریهای مربوط در دفاتری که از طرف ثبت احوال تهیه می شود ثبت و حداکثر هریک ماه یکبار وقایع ازدواج و طلاق رجوعی را که در دفاتر به ثبت می رسد روی نمونه های مخصوص تهیه و از طریق وزارت امور خارجه به سازمان ثبت احوال کشور فرستاده شود. »

 با این وجود آیا تنظیم اقرار زوجیت در دفاتر اسناد رسمی مجاز است؟

تنظیم اقرار زودجیت در دفاتر اسناد رسمی دو وجه دارد :

الف : مربوط به ازدواجهایی که قبل از  تصویب قانون ثبت احوال، مصوب سال 1355 شمسی، بدون ثبت رسمی صورت گرفته است :

به موجب ماده 68 آئین نامه قانون ثبت احوال مصوب 1338 تنظیم اقرار نامه برای ازدواجهایی که قبل از سال 1355 بدون ثبت رسمی صورت گرفته اند با رعایت مفاد ماده 66 همان آئین نامه مجاز شمرده شده بود .

ماده مذکور چنین بیان می داشت :  « وقایع ازدواج و طلاق و رجوع و بذل مدت که تا پایان سال 1335 در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق بثبت نرسیده با دریافت اقرارنامه رسمی طبق ماده 66آئین‌نامه‌ قانون ثبت احوال مصوب اردیبهشت‌ماه 1319ثبت خواهد شد مشروط بر اینکه زوجین‌ هنگام ازدواج و طلاق در حدود مقررات قانونی بوده باشند.اصلاح میشود. »

لکن با تصویب قانون ثبت احوال مصوب 1355 ( اصلاحی سال 1363)، در واقع جواز تنظیم اقرار نامه زوجیت، مشمول ازدواجهایی که قبل از سال 1355 بدون ثبت رسمی صورت گرفته اند نیز گردید .

ماده 32 قانون مذکور چنین بیان می دارد:  «طلاق ، رجوع و بذل مدت که در دفتر رسمی طلاق به ثبت نرسیده باشد با ارائه اقرارنامه رسمی در اسناد ثبت احوال طرفین ثبت خواهد شد. ازدواجهائیکه در دفاتر رسمی ازدواج به ثبت نرسیده باشد در صورت وجود شرایط زیر در اسناد سجلی زن و شوهر ثبت خواهد شد.

1- ارائه اقرارنامه رسمی مبنی بر وجود رابطه زوجیت بین متقاضیان ثبت واقعه ازدواج.

2- در موقع تنظیم اقرارنامه سن ازدواج از بیست سال تمام و سن زوجه از هیجده سال تمام کمتر نباشد.

3- گواهی ادارات ثبت احوال محل صدور شناسنامه های زوجین به اینکه در تاریخ اعلام واقعه طرفین در قید ازدواج دیگری نمی باشد.

تبصره – نمایندگان ثبت احوال مکلفند پس از ثبت واقعه رونوشت اقرارنامه را به دادسرای محل ارسال نمایند. »

از سیاق ماده مذکور در عبارت (( ازدواجهائیکه به ثبت نرسیده باشد )) بر می آید که این جواز مربوط به ازدواجهای سابق براین قانون است . (1 ) 

سن زوجین و تاریخ تولد فرزندان مندرج در شناسنامه مقرین ( زوجین) از قراینی است که دلالت بر وقوع ازدواج قبل از تاریخ مذکور( 1355) دارد .

نکته: باید در نظر داشت این جواز نه به عنوان جایگزینی برای ثبت رسمی ازدواج بلکه راهکاری است که صرفا جهت تکمیل مشخصات احوال شخصیه افراد در سوابق سجلی آنها در اداره ثبت احوال پیش بینی شده است .

در تنظیم این اقرارنامه ها باید نکات ذیل رعایت شود .

1 – ذکر زمان وقوع عقد.  2 – ذکر مکان وقوع عقد . 3 – ذکر شرایط مقرر شده ضمن عقد ( باظهار طرفین) . 4 - ذکر مهریه مقرر و میزان و نحوه پرداخت آن ( به اظهار طرفین ) . 5 – و اقرار ضمنی مقرین به اینکه زوج همسر دیگری ندارد .

نظریه شماره8467/7 ـ 19/12/1386اداره کل حقوقی و تدوین قوانین قوه قضائیه اشعار می دارد :

« علی‌الاصول اقرارنامه‌های رسمی زوجیت که در اجرای ماده32 قانون ثبت احوال  مصوب1355 با اصلاحات بعدی با مراجعه و توافق زوجین واجد شرایط قانونی در دفتر اسناد تنظیم می‌شود، شامل زمان و مکان وقوع عقد نکاح و شرایط ضمن عقد و مهریه و میزان و نحوه پرداخت آن و اینکه مرد همسر دیگری ندارد، می‌باشد به استناد چنین اقرارنامه رسمی، مراتب ازدواج زوجین در اسناد سجلی آنان ثبت می‌شود و موضوع ثبت همان ازدواج با وصف مذکور بشرح بالا، در دفتر ازدواج منتفی است. »

با وجود چنین اقرارنامه هایی که برای نظم بخشیدن به ازدواجهای سابق بر قانون مذکور و تکمیل سوابق سجلی صورت می گیرد دیگر نیازی به ثبت آنها در دفاتر اسناد رسمی ازداج نمی باشد .

 

 

ب : ازدواجهایی که بعد از تصویب قانون ثبت احوال مصوب 1355 صورت گرفته و می گیرد :

در حال حاضر نظر به ماده 645 قانون مجازات اسلامی مبنی بر الزامی بودن ثبت ازدواج و تعیین مجازات برای عدم ثبت و مواد مربوط به تشکیل دفاتر رسمی ازدواج و وظایف آنها ( که فوقا اشاره شد ) که به صورت نهاد مستقلی برای ثبت واقعه ازدواج در نظر گرفته شده اند، آنچه به نظر میرسد اینکه افرادی قصد ازدواج داشته باشند یا از زمان الزامی شدن ثبت ازدواج اقدام به ازواج ننموده اند مکلفند برای ثبت ازواج خود به دفاتر رسمی ازدواج مراجعه کنند و تنظیم اقرار نامه صرفا استثنائی محسوب میشود برای مواردی که در فوق  اشاره شد و این تکلیف به ثبت ازدواج به جهت حفظ حقوق افراد و سامان بخشیدن به واقعه ازداوج و حفظ کیان خانواده مقرر گردیه است که از مصادیق نظم عمومی میباشد و تخلف از آن در واقع تخلف از نظم عمومی خواهد بود در تعریف نظم عمومی گفته شده است :

 «  قوانینی است که هدف از وضع آن حفظ منافع عمومی باشد و تجاوز بدان نظمی را که لازمه حسن جریان امور اداری یا سیاسی و اقتصادی یا حفظ خانواده است بر هم زند. اخلاق حسنه چهره خاصی از نظم عمومی است . بخشی از اخلاق که هنوز در قوانین نفوذ نکرده و ضامن اجرای آن تنها وجدان اجتماعی است .» ( دکترناصرکاتوزیان قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. )(2)

لذا تنظیم اقرارنامه زوجیت در دفاتر اسناد رسمی به عنوان جایگزینی برای سند رسمی ازدواج را، که موجب فرار از تشریفات خاص ثبت رسمی ازدواج میباشد، اگر خلاف قانون ندانیم خلاف نظم عمومی بوده و به نوعی ترقیب افراد به عدم ثبت واقعه مهم ازدواج و ترویج ازدواج غیر رسمی است که می تواند موجب نابسامانی در ثبت این واقعه مهم و تضییع حقوق طرفین آن به ویژه زوجه باشد به ویژه اینکه در ثبت رسمی ازدواج در دفاتر رسمی ازدواج، رعایت تشریفات و نکاتی از قبیل انجام آزمایشها و تشخیص بیماریها و استعلامات لازم، ضروری است که در صورت عدم ثبت رسمی ازدواج نادیده گرفته خواهد شد و غالبا با وجود پیش بینی های قانونی و امکانات و تعداد دفاتر رسمی ازدواج در این دوره، غالبا کسانی با اجتناب از ثبت رسمی ازدواج در دفاتر ازداوج اقدام به تثبیت آن از طریق اقرار در دفاتر اسناد رسمی می نمایند که از این رهگذر سوء نیتی داشته و قصد فرار از  تشریفات قانونی را داشته باشند .  

مطابق ماده 30 قانون دفاتر اسناد رسمی 1354:

« سردفتران و دفتریاران موظفند نسبت به تنظیم و ثبت اسناد مراجعین اقدام نمایند مگر آنکه مفاد و مدلول سند مخالف با قوانین و مقررات موضوعه و نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد که در این صورت باید علت امتناع را کتباً به تقاضا کننده اعلام نمایند. »

بنابر این اگر افرادی به دفتر شما مراجعه کرده و ادعا نمودند که به صورت غیر رسمی عقد ازداواج دائم بین آنها منعقد گردیده و در حال حاضر به هر دلیل نیازمند مدرک رسمی برای اثبات رابطه زوجیت خود و استفاده از آن در مواقع لزوم ، ولو تکمیل سوابق سجلی خود ، هستند ، شایسته است با تفکیک بین ازدواجهایی را که قبل از سال 1355 واقع شده و ازدواجهای بعد از آن، با رعایت نکاتی که درفوق اشاره شد اقدام به تنظیم اقرارنامه زوجیت برای ازدواجهای دسته اول نموده و در غیر آن، طرفین را به دفاتر رسمی ازدواج دلالت نمایند تا از سوء استفاده های ناشی از تنظیم این اقرار نامه ها جلوگیری شود. 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(1) ـ ( ر . ک به:  http://daftarkhana.blogfa.com/post-148.aspx  )

( 2 ) ـ ( ر . ک به  http://sardaftaranesari.mihanblog.com/post/246   )

 

[ یکشنبه ۱۱ تیر ۱۳٩۱ ] [ ٢:٠۳ ‎ب.ظ ] [ ناصر پیر محمدی ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دفتر اسناد رسمی 35 قم سردفتر : ناصر پیر محمدی دفتریار : ابراهیم عباسی. نشانی : قم خ توحید نبش توحید 22. تلفن38816500 - 025 و 38825559 - 025 تاریخ تاسیس 15/1/1382. هدف این وبلاگ تبادل اطلاعات و نظرات با همکاران و خوانندگان. آنچه در این وبلاگ می آید، ( جز آنچه جنبه خبری و اطلاع رسانی دارد)نظرات مدیر وبلاگ و در قسمت نظرات( کامنتها) نظرات شخصی کامنت گذارنده است و استنباط نهایی با توجه به تبادل نظرها با خوانندگان میباشد .
امکانات وب
RSS Feed



نويسندگان
لینک دوستان
موضوعات وب